In de verte kijken

Je kunt recht van voren naar een landschap kijken, maar ook van bovenaf of onderaf, van links en rechts.’

Schilder Dave Meijer en radiomaker/schrijver Wim Noordhoek ontdekten de veelvormigheid van het landschap in elkaars hoofd. Het resultaat is het in beperkte oplage uitgegeven boek ‘In de verte kijken’, een benadering van het landschap in schilderijen, tekst en foto’s. Een horizon als overkokende melk, een molshoop die in Nederland al snel een berg is. Landschappen zijn overal, maar we herkennen ze binnenshoofds. Annemieke Houben sprak met de makers over het boek en het fenomeen landschap.

Yuri Rost

‘Ik reed op een paard met de naam Xerox over het Poesjkin-plein en werd aangehouden door een politieagent met de naam Gena: -”Waarom rijdt u op klaarlichte dag rond op een paard?”
-”Hoe moet men zich volgens u dan naar Bella Achmadoelina begeven?”
-”Naar die vrouw? Gaat uw gang”

Waar tekst en beeld ‘kunstzinnig’ samenkomen, zitten veel kuiltjes in de grond. Kuiltjes van gekromde tenen, afgezakte broeken, niet zelden ook van gewichtige kunstenaars. Zo niet in het Haagse Fotomuseum, waar sinds een paar dagen werk hangt van de Russische journalist-fotograaf Yuri Rost (1939). Zo’n dertig zwart-witfoto’s worden begeleid door een op de muur afgedrukte tekst. Rost fotografeerde boeren, intellectuelen, jonge meisjes en oude mannen in de Sovjet-Unie, en schreef daar korte impressies bij. Of eigenlijk niet ‘bij’: het mooie van Rosts aanpak is dat situaties zich splitsen in tekst en beeld, beide zo sterk dat ze best los van elkaar gezien kunnen worden. Zet je ze echter wel naast elkaar, dan ontstaat er een soort dialoog waardoor de geëvoceerde situatie voor de toeschouwer aan dimensionaliteit wint. Tekst en beeld, zo bedacht ik me, kunnen best een andere kant op kijken om één positiebepaling te geven.

Vroeger

Algemeen politieblad van het koningrijk der Nederlanden Door Netherlands, Netherlands Ministerie van Justitie

1858

Analoog

Mijn analoge camera weer eens van stal gehaald. Het duurde een half jaar voordat ik een (zes jaar over de datum heen) rolletje vol had, want een digitale compactcamera maakt lui. Maar dan.. Die kleuren!

Psychologisch moment

‘Halt mal’ Riep de Duitse kapster en dreigde met de schaar. ‘We horen hier een belangrijk psychologisch moment te beleven. Blijft u nog even zitten? Gevoelig als ik ben voor argumenten van kenaus met een Dauerwelle en een schaar naast mijn ogen, bleef ik zitten. Ik was net gewassen en geknipt, en wilde met een halfnat hoofd opstaan om de nieuwe vorm van mijn hoofd boven een flinke bak koffie uit te laten harden.

Maar niks ervan: een Duitse Friseurin stelt eigen initiatief niet op prijs (een kappersopleiding duurt hier drie jaar). Zij begon mijn haar te kneden zoals ik dat van kappers gewend ben. Meestal kijk ik op zulke momenten naar de kapper, of naar de vorm van zijn handen, en vraag me af of dat ene krulletje er nou zoveel toe doet. Frau Dauerwelle legde me uit dat ik nu juist naar mezelf in de spiegel moest kijken, maar naar mijn gezicht en niet naar mijn haar.

Ik keek naar mijn voorhoofd, ik keek naar mijn neus, naar mijn kin en toen begreep ik opeens: Het is het moment waarop de vingertoppen van de kapper de hersenen masseren: verdoofd staar je naar je eigen spiegelbeeld en ziet dat het GOED is. Dat zie je dan heel even, om de rest van de week stiekem in etalages en achteruitkijkspiegels te zoeken waarin dat ‘goede’ dan in zit.

Teer gespreid

Gisteren golfde er een sonnet van Vestdijk uit een raam.

Witte Uil

Aschgrauwe veeren dekken zwaarbeleede
Oogen, waar ’t vuur van een systeem in smeult;
Zonder beweging in het daglicht heult
Hij met zijn nachtelijkste tijdbesteden;

Want alles wat hij in bloedende reepen
Scheurde met scherpgekromden klauw of bek
Straalt uit zijn blik terug, en is begrepen,
Voor altijd vastgenageld op die plek.

Geen prooi leeft lang meer, nadat ’t grijs ovaal
Hem peinzend toegewend werd als een kaal,
Hoog voorhoofd, dat vermoordt uit hooger spheren.

Doch schrikt hij, vliegt hij hoog in werk’lijkheid,
Dan ziet men ’t onverwachts zoo teer gespreid
Als bij een vrouw de zijden onderkleeren.

Gevonden foto’s

Ze worden steeds brutaler en onbeschaamder: politici, verkrachters, verkopers, overvallers en fotoliefhebbers. Vooral tegen de laatste soort dient u zich sinds een paar jaar goed te wapenen; zij kunnen uit zijn op uw oude digitale foto’s, die veel mensen per ongeluk in een via het internet gedeelde map zetten.
Foundphotos.net is een van de sites waarop ettelijke duizenden van harde schijven ‘geroofde’ foto’s op staan. Dit zonder medeweten van de makers.

Iets braver zijn deze sites, waar foto’s niet van uw harde schijf, maar ouderwets gewoon van rommelmarkten en zolders werden gehaald:

Lookatme
Skarabej
Timetales

(Foto van Foundphotos.net)

Plunderfoto (1)

Een nieuwe wekelijkse rubriek: de plunderfoto. Een amateurfoto van het internet, met of zonder gebabbel. Deze keer bespaar ik u de website van herkomst.

Hem/haar?

Een haar in mijn salade. Van die serveerster met paarse oogschaduw op haar voorhoofd en spinazie op haar tanden, of haar vermoedelijke gade, die zijn handen dan weer eens aan zijn haar, dan weer eens aan zijn schort afveegde, terwijl zijn tong uit zijn mond hing? Ik denk de laatste, omdat hij onafgebroken (met zijn neus tegen het keukenraampje) toekeek hoe ik zat te eten. Als u nog eens in Dessau gaat lunchen, weet ik nog wel een plekje…

Spookjes beschermen Mondriaan

Ooit heb ik me groen en geel geërgerd aan een studiegenoot met een ‘Mondriaanhorloge.’ Net toen ik respect begon te krijgen voor Mondriaan, liep hij daar rond met stukjes uit de context geslagen rood-blauw-geel om zijn pols. ‘Kijk eens hoe artistiek ik ben.’ Inmiddels heb ik me min of meer neergelegd bij verplakte Vermeers, uitsneden van Klimt op het toilet en zelfportretten van Rembrandt op fietsen. Tegenwoordig eet ik Mondriaan zelfs op.

In Pac Mondriaan is de Broadway Boogie Woogie in gevaar: Pacman is hongerig en eet alle kleurtjes op. De spookjes moeten het miljoenen kostende doek beschermen. Gnagnagna! Iconoclasme! Speel met geluid aan!